przewodnik po francji
kuchnia francuska
francja dla dzieci
zakupy
parki i ogrody
warto zobaczyć
język francuski

e-francja.eu czyli Francja po polsku

  • najlepsze informacje o Francji
  • - jak dojechać i jak się poruszać
  • - co warto zobaczyć i spróbować
  • - gdzie zrobić zakupy i co przywieźć
  • oraz wiele innych wiadomości!

Warunki naturalne Francji

francja-warunki-naturalne
Ukształtowanie powierzchni Francji odznacza się dużym urozmaiceniem, które nie tylko nadaje krajobrazowi wiele piękna, lecz również w dużej mierze różnicuje warunki naturalne rozwoju turystyki. Średnia wysokość Francji wynosi 359 m n.p.m. Nieco ponad 50% powierzchni kraju zajmują niziny nieprzekraczające 200 m wysokości., 25% leży w strefie wysokości 200-500 m n.p.m., 20% na wysokości 500-2000 m n.p.m., a 4% powierzchni kraju wznosi się ponad 2000 m n.p.m.

Formy nizinne dominują w północno-zachodniej części kraju, na południowymwschodzie przeważają wyżyny i średnie góry, natomiast na krańcach południowych i południowo-wschodnich kraju rozciągają się góry.

francja-warunki-naturalne
Odcinek wybrzeża Oceanu Atlantyckiego liczy 1385 km, cieśniny La Manche i Morza Północnego 1120 km, a Morza Śródziemnego – 615 km. W części północnej wybrzeże atlantyckie ma dobrze rozwiniętą linię brzegową. W Bretanii występuje wybrzeże typu riasowego (górzyste, urozmaicone zatokami powstałymi przez zatopienie wylotowych odcinków dolin rzecznych), któremu towarzyszą liczne małe wysepki. Spotkać tu można także klify (urwiska nadbrzeżne) dochodzące do 100 m wysokości. Wybrzeże Normandii jest skaliste, klifowe, miejscami zaś niskie i piaszczyste. Południowe wybrzeże atlantyckie (Landy) jest wyrównane, płaskie i piaszczyste. Charakterystyczne dla wybrzeży atlantyckich jest występowanie wysokich pływów. Ich amplituda wynosi średnio 3-4 m, niekiedy osiągając 8 m (Normandia, Bretania), a nawet 15 m (w bretońskiej zatoce Saint-Malo). Wybrzeże Śródziemnomorskie jest na ogół niskie, piaszczyste, tylko we wschodniej części oraz w rejonie Agde i Cerbère spotyka się formy zbliżone do klifowych i riasowych. Charakter riasowy mają także zachodnie wybrzeża Korsyki. Na wybrzeżu śródziemnomorskim pływy są niewielkie, co sprzyja usypywaniu delt rzecznych.

francja-warunki-naturalne
Rozległe niziny północno-zachodniej Francji wytworzyły się w miejscach dawnych zapadlisk tektonicznych wypełnionych następnie osadami mórz i materiałem akumulacyjnym rzek spływających z masywów. Są to tzw. baseny, z których największym jest Basen Paryski. Ma on charakter równiny o kształcie wieloboku, nachylonej w kierunku północnym. Występują tu na przemian dwie główne formy rzeźby: lekko faliste płyty oraz zagłębienia, wykorzystywane przez cieki wodne. Część centralna, zwana Île-de-France, wznosi się na wysokość 90-180 m n.p.m.. Rozcinają ją liczne rzeki będące dopływami Sekwany. Zachodni brzeg Basenu Paryskiego, obejmujący wschodnią Normandię i Pikardię, ma charakter falistej wyżyny o wysokości ok. 200 m n.p.m., poprzecinanej szerokimi dolinami rzek. Między wybrzeżem Zatoki Biskajskiej, a dolnym biegiem Garonny, leży częściowo zabagniony obszar nizinny, który pokrywają najwyższe w Europie pagórki wydmowe dochodzące do 90 m wysokości. Cały ten obszar nosi nazwę Landów, stanowiących jeden z największych obszarów leśnych Francji.

Na wschód od Basenu Paryskiego znajdują się stare masywy Wogezów i Ardenów. Wogezy osiągają najwyższą wysokość w szczycie Ballon de Guebwiller 1426 m n.p.m., natomiast Ardeny, leżące w większości na terytorium Belgii, wznoszą się do wysokości 400-500 m n.p.m.

francja-warunki-naturalne
Największy obszar zajmuje Masyw Centralny, który rozciąga się w kierunku południkowym na 450 km i równoleżnikowym na 350 km. Wewnętrzna część masywu, zwana Owernią, poprzedzielana jest licznymi uskokami. W związku z pęknięciami podłoża występowała tu silna działalność wulkaniczna, tworząca obecnie najbardziej charakterystyczne dla krajobrazu Owernii formy rzeźby. Pośrodku wznoszą się stożki wygasłych wulkanów, z których najwyższy Puy de Sancy osiąga 1886 m n.p.m. Drugim charakterystycznym elementem rzeźby wulkanicznej są płyty lawowe, jak płyta Velay położona pomiędzy źródłami Loary i Allier. W krajobrazie Owernii zaznaczają się ponadto kotliny, będące rowami tektonicznymi, wypełnione osadami trzeciorzędowymi. Z nimi związane jest występowanie złóż węgla kamiennego oraz leczniczych wód mineralnych (np. Vichy). Najbardziej wydźwignięta jest południowa część masywu – Sewenny. Stoki Sewennów pocięte są przez liczne, głębokie doliny rzeczne. Od wschodu Masyw Centralny oddzielony jest od Alp i Jury tektonicznym obniżeniem Rodanu i Saony oraz tzw. Bramą Burgundzką.

Góry Alpy ciągną się pasmem o 100-120 km szerokości, na długości ponad 300 km wzdłuż wschodnich granic Francji. Alpy Francuskie dzielą się na Północne i Południowe. Część północna (Alpy Graickie, Alpy Sabaudzkie, Delfinackie) jest wyższa, poprzecinana poprzecznymi dolinami na poszczególne masywy (Mont Blanc 4807 m n.p.m., Pelvoux ze szczytem Les Écrins 4103 m n.p.m.). Alpy Południowe (Koptyjskie, Nadmorskie, Prowansalskie) wznoszą się do wysokości 3370 m n.p.m.; doliny są dzikie, niedostępne i mają często charakter kanionów. Alpy wysokogórski charakter zawdzięczają wypiętrzeniu i działalności lodowców, które w czwartorzędzie okresowo pokrywały cały obszar. Typowymi formami polodowcowymi są wielkie korytowe doliny o szerokim, płaskim dnie, ostre, skaliste granie i turnie. W Alpach północnych pochodzenia glacjalnego są szerokie doliny i jeziora.

Od północnego-zachodu do Alp przylegają góry Jura zbudowane z wapieni jurajskich, w których rozwinęły się zjawiska krasowe. Obszar ten wznosi się do wysokości 1723 m n.p.m. (Crêt de la Neige).

francja-warunki-naturalne
Pireneje, leżące na pograniczu francusko-hiszpańskim należą do najbardziej niedostępnych gór Europy. Wypełniają one niemal całkowicie (500 km) przejście lądowe między kontynentem Europy, a Półwyspem Iberyjskim, stanowiąc barierę klimatyczną, polityczną i społeczno-gospodarczą, są tylko dwie przełęcze: Somport (1632 m n.p.m.) i Percie (1577 m n.p.m.). Do Francji należą ich północne stoki o szerokości 30-40 km, co stanowi ok. 1/3 powierzchni gór. Przeciętna wysokość szczytów wynosi 3000 m n.p.m. Najwyższy szczyt Pico de Aneto (3404 m n.p.m.) leży po stronie Hiszpanii, natomiast najwyższym szczytem francuskiej części Pirenejów jest Vignemale (3298 m n.p.m.).

Silnie urozmaicona rzeźba powierzchni Francji wywiera duży wpływ na kształtowanie się klimatu, a tym samym na roślinność, gospodarkę rolną oraz osadnictwo w poszczególnych regionach naturalnych kraju. Urozmaicona rzeźba wzbogacając piękno krajobrazu, stanowi podstawowy czynnik atrakcyjności turystycznej Francji.

francja-warunki-naturalne
Przeważająca część obszaru Francji leży w strefie klimatu umiarkowanego, kształtującego się pod wpływem Oceanu Atlantyckiego. Na wybrzeżu panuje klimat oceaniczny o znacznych opadach i stosunkowo dużym zachmurzeniu, z niedużymi amplitudami termicznymi, łagodnymi i wilgotnymi zimami oraz chłodnymi latami. Wiatry wieją głównie z zachodu. Warunki pogodowe mogą się zmieniać kilkakrotnie w ciągu doby. Klimat ten znany jest w literaturze geograficznej pod nazwą „bretońskiego”; obejmuje on całe pobrzeże zachodnie i sięga w głąb lądu po Île-de- France i zachodnie stoki Masywu Centralnego. Ku wschodowi klimat nabiera cech kontynentalnych: zwiększa się ilość dni słonecznych, zmniejsza się ilość opadów rocznych i różnicuje się ich rozdział na poszczególne miesiące roku, a także rosną amplitudy temperatur. W północno-wschodniej części kraju panują mroźne, suche zimy oraz ciepłe, burzowe lata. Wyżyny południowo-wschodnie mają klimat stosunkowo ostry. W części centralnej kraju zimy są chłodne, a lata ciepłe; opady występują głównie latem i jesienią. Na Masywie Centralnym opady śnieżne utrzymują się przez wiele tygodni, a na największych wysokościach trwają od grudnia do marca. W Alpach i Pirenejach panuje klimat górski, wykazujący piętrowe zróżnicowanie wraz z wysokością. Na granicy wiecznego śniegu (2500-3350 m n.p.m.), 75% opadów występuje w postaci stałej. Zjawisku temu towarzyszy powstawanie lodowców (np. Mer de Glace w Masywie Mont Blanc). Wybrzeże Morza Śródziemnego cechuje klimat śródziemnomorski. Panują tu gorące lata o nieznacznych opadach atmosferycznych, zaś zimy są bezśnieżne z chłodnymi wiatrami. Opady (ok. 600 mm) pojawiają się przede wszystkim jesienią i zimą. W ciągu roku jest średnio ok. 80 dni deszczowych. Pogodę kształtują zimne lokalne wiatry wiejące z obszarów górskich. Szczególnie uciążliwy jest tzw. „mistral”, silny, chłodny wiatr wiejący doliną Rodanu. Gwałtowne wiatry pojawiają się także wiosną i jesienią przynosząc ulewne deszcze. Latem dominuje pogoda słoneczna, a na Riwierze ilość dni słonecznych w ciągu roku sięga liczby 300. Wybrzeże Śródziemnomorskie należy do najbardziej uprzywilejowanych obszarów pod względem klimatycznym. Klimat śródziemnomorski oddziałuje także na obszar Sewennów i wschodnich Pirenejów, a poprzez bramę Carcassonne przenika do Basenu Akwitańskiego.

francja-warunki-naturalne
Francja posiada dobrze rozwiniętą sieć rzeczną, której wartość komunikacyjną podnoszą liczne połączenia kanałowe. Rzeki Francji należą głównie do zlewiska Oceanu Atlantyckiego oraz w mniejszym stopniu mórz: Śródziemnego (Rodan i jego dopływy, Aude, Hérault, Tet) i Północnego (Mozela, Moza, Ren). Rzeki te zaliczyć można do dwóch typów: atlantyckiego i wysokogórskiego. Rzeki atlantyckie (Somma, Sekwana, Loara, Charente, Garonna, Adour) charakteryzują się wyrównanym rocznym przepływem i obfitością wody. Największe znaczenie posiada Sekwana, łącząca silnie uprzemysłowiony Basen Paryski z Atlantykiem. Najdłuższą natomiast rzeką jest Loara (1020 km) wypływająca z Masywu Centralnego, której dorzecze zajmuje pow. 120 tys. km2. Rzeka zasilana jest przez burzliwe deszcze padające w Masywie Centralnym (październik), a także topniejące śniegi (marzec-kwiecień), powodujące powodzie. Drugą wielką rzeką jest Sekwana (776 km, 79 tys. km2 dorzecza) zasilana głównie przez wody opadowe. Wysokie stany wód utrzymują się w ciągu całego roku, stąd jej duże znaczenie dla żeglugi. Rzeki wypływające z wysokich gór, zasilane przez wody topniejących lodowców i śniegów oraz opady atmosferyczne, zalicza się do typu alpejskiego. W górnym biegu posiadają one cechy rzek górskich, w dolnym – nizinnych. Wysokie stany wód wykazują latem, a niskie zimą. Rzekami typu wysokogórskiego, alpejskiego jest Rodan (812 km, w tym 195 km we Francji), Garonna (647 km, 56 tys. km2 dorzecza) i Drance. Wiele rzek połączono kanałami, tworząc w ten sposób sieć dogodnych szlaków komunikacyjnych. Dla turystyki nie mają one większego znaczenia. Do ważniejszych połączeń kanałowych należą: Kanał Marna – Ren, łączący miasta Vitry – Lancy – Strasburg; Kanał Rodan – Ren, biegnący przez Bramę Burgundzką; Burgundzki – łączący Saonę z Sekwaną; Kanał Południowy (Dwóch Mórz) łączący Garonnę z Rodanem; Centralny – łączący Loarę z Saoną; Briare – łączący Loarę z Sekwaną.

Sieć wód powierzchniowych Francji uzupełniają nieliczne jeziora. Występują one zwłaszcza w Alpach (największe we Francji Jezioro Genewskie – Leman - leży na pograniczu ze Szwajcarią, jezioro Bourget i Annecy) i Pirenejach (Espingo, Payolle, Gaube), a także wzdłuż wybrzeży zatok: Biskajskiej (Cazaux, Lacanau) i Lwiej (m.in. Thau, Vaccarès, Berrre).

W Alpach, gdzie granica wiecznego śniegu przebiega na wysokości 2500-3200 m n.p.m., lodowce występują przede wszystkim w Alpach Graickich oraz masywie Mont Blanc. Są to głównie charakterystyczne dla Alp lodowce dolinne (lodowce zasilane lodem z lawin śnieżnych, zajmujące dolinę).

francja-warunki-naturalne
Z typem klimatu ściśle związana jest roślinność, stąd na obszarze Francji można wyróżnić dwa zasadnicze rodzaje roślinności naturalnej: lasy liściaste tracące liście na zimę w strefie umiarkowanej oraz wiecznie zielone lasy twardolistne i zarośla krzewiaste składające się na roślinność śródziemnomorską. Lasy zajmują około 1/5 powierzchni kraju. Największe zwarte obszary leśne występują na południowym-zachodzie. W górach, powyżej 1000 m n.p.m. występuje strefowy układ pięter roślinnych. Na południowym wybrzeżu występuje roślinność śródziemnomorska, silnie przeobrażona przez człowieka, reprezentowana obecnie przez zarośla makii (wiecznie zielone, twardolistne zarośla w wilgotniejszych siedliskach) i gaje oliwne.

Przedstawicielami fauny są m.in.: jeleń, sarna, daniel, dzik, lis. W Alpach żyją kozice, koziorożce, świstaki, wydry, borsuki, bobry, a w Pirenejach niedźwiedź brunatny oraz ryś. Dla strefy śródziemnomorskiej charakterystyczny jest muflon (zwłaszcza na Korsyce). Bogaty jest świat ptaków, z których na uwagę zasługują: puchacz, orzeł przedni i sęp płowy. W rezerwacie Camargue swoje miejsce lęgowe maja flamingi.

francja-warunki-naturalne
Najcenniejsze, pierwotne fragmenty środowiska naturalnego objęte zostały ochroną prawną w formie parków narodowych i regionalnych parków przyrody – około 10% powierzchni kraju. Stworzono 7 parków narodowych. Trzy parki narodowe utworzono w Alpach: największy Les Écrins (91,8 tys. ha), najstarszy we Francji (1963 r.) La Vanoise oraz Le Mercantour. W Pirenejach powstał park Pyrénées Occidentales (84,4 tys. ha), w Masywie Centralnym park Cévennes (2,3 tys. ha) i jeden park na dwóch niewielkich wysepkach - L’île de Port-Cros na Morzu Śródziemnym oraz park na Gwadelupie.

Tak zwanych regionalnych parków przyrody na terenie Francji jest 35. Łączna ich wielkość stanowi 7% powierzchni kraju. Powierzchnia ich jest różna, od 10,3 tys. ha (Saint-Amand-Raismes) do 285 tys. ha (wulkany Owernii). Odpowiadają one 3 typom krajobrazu: strefa górska (Wogezy, Jura, Alpy, Masyw Centralny, Korsyka), strefa leśna (Saint-Amand-Raismes, Brotonne, Landy Gaskonii) i strefa wilgotna (Brière, bagno Cotentin, Brenne, Camargue). Ponadto we Francji istnieje 132 rezerwatów przyrody. Do najbardziej znanych należy rezerwat Camargue w Delcie Rodanu. Został on uznany za rezerwat biosfery (utworzony dla ochrony różnorodności genetycznej flory i fauny). Państwo utworzyło także 463 strefy ochrony biotopu (obszaru zajętego przez zespół populacji różnych gatunków zwierząt, roślin i mikroorganizmów, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego) i 389 miejsc chronionych przez Konserwatorium wybrzeża (Conservatoire du littoral).

francja-warunki-naturalne
Zróżnicowanie warunków naturalnych powoduje, że Francja posiada bogate i różnorodne walory przyrodnicze. Charakteryzuje ją różnorodność, ma do zaoferowania m.in.: urozmaiconą rzeźbę terenu, od piaszczystych plaż po wysokie szczyty górskie; przyjazny, umiarkowany klimat; dobrze rozwiniętą sieć rzeczną, której wartość komunikacyjną podnoszą liczne połączenia kanałowe oraz jeziora; bogactwo flory i fauny chronionej w parkach narodowych oraz licznych parkach i rezerwatach przyrody. Różnorodność walorów naturalnych Francji stanowi podstawowy czynnik jej atrakcyjności turystycznej.

do góry ^

Przewodnik